Jest jedna bardzo ważna rzecz, wspólna dla każdej dziedziny sztuki: Światło. W malarstwie istotą tworzenia jest postrzeganie i odwzorowanie jego natężenia. W każdym punkcie będzie odmienne, co pomoże wyodrębnić czy podkreślić kształty przedmiotów, ich barwę, głębię, podkreśli piękno krajobrazu i zbuduje nastrój całego dzieła. To samo dotyczy muzyki, obrazu filmowego i sceny teatralnej. Światło nadaje im rytm i ton, co łagodzi lub wzmacnia oddziaływanie utworu. Światło, to środek wyrazu, bez którego nie istniałaby sztuka, bez którego nie byłoby emocji i uczuć. Nawet Bóg zaczął swoje największe dzieło od stworzenia Światła.

Analogicznie dzieje się w Fotografii. Światło jest elementarnym narzędziem w kreowaniu tego, co widzą nasze oczy i czują zmysły. Bez niego nie byłoby obrazu, który zdołałby  nas zatrzymać na dłuższą chwilę. I mam tu na myśli nie tylko jego strumień padający na matrycę czy też błonę światłoczułą, ale i magiczne zjawiska optyczne, które przenikają obrazy uchwycone w obiektyw. Ulotne refleksy czy tajemnicze światłocienie budują cały nastrój fotografii i odciskają ogromne piętno na tym, w jaki sposób zdjęcie jest przez nas odbierane. Czasem patrzycie na zdjęcia innych autorów i zastanawiacie się, dlaczego wywołuje tak pozytywne emocje.... dlaczego wasze zdjęcia są płaskie i nijakie ? Zastanówcie się zatem czy na waszych fotografiach jest światło. Prawidłowa ekspozycja, wyszukana głębia ostrości, dobry kadr, jeszcze nie stanowią o tym, że  zdjęcie wzbudzi emocje, że będzie się podobało.

Kiedyś poprosiłam znakomitego pejzażystę, Pana Krzysztofa Browko, żeby rzucił okiem na moje zdjęcia. I oto, co usłyszałam: " Na twoich fotografiach nie ma światła". W pierwszej chwili ciśnienie mi podskoczyło: " Jak to? Przecież ekspozycja jest prawidłowa?!!" Przejrzałam prace, które mi polecił Pan Browko i zrozumiałam, co miał na myśli. A Wy, czy widzicie światło dookoła siebie ?

"Fotografia, to malowanie za pomocą światła"- zdanie często przez nas słyszane, czytane i zapewniam, że ma kluczowe znaczenie. Mistrzowie fotografii krajobrazu czekają wiele miesięcy na to, by zatrzymać w kadrze pejzaż spowity w upragnione światło, ale tak właśnie powstają niezapomniane dzieła:

 Fot. Krzysztof Browko

Światło ma wiele twarzy, nigdy nie jest jednakowe.

Światło ma zawsze kolor:

Fot. Marlena Jędrzejka

Skąd te kolory? Światło może porządnie zaskoczyć... (późne popołudnie, nad taflą wody)

Światło ma temperaturę:

 

Fot. Marlena Jędrzejka

Przykład doświetlania lampą wbudowaną- błysk rozproszony dyfuzorem wykonanym z mlecznego polipropylenu. Kolory tak soczyste, że ślinka do ust napływa....

Fot. Justyna Deryng

Chłód podkreśla tajemniczość tego miejsca.

Światło może być twarde, ostre lub miękkie:

    

Fot. Marlena Jędrzejka

"Artysta na scenie"- malowało ostre światło słoneczne. Ciemne tło pomaga podkreślić głównego bohatera i charakter tego ujęcia. Taki efekt możemy uzyskać, kiedy zastosujemy lampę błyskową, w miarę krótki czas naświetlania, małą głębię ostrości, zaś tło za obiektem pozostanie puste.

Fot. Marlena Jędrzejka

Boczne miękkie światło słonecznego poranka, dodatkowo rozproszone koronką firanek.

Potrafi przenikać; może być rozproszone, kierunkowe,...

 

Fot. Marlena Jędrzejka

Boczne światło dzienne, padające z okna na białą kartkę papieru tak, by je rozpraszała i doświetlała zwierzę.

Fot. Marlena Jędrzejka

Fotografia koncertowa- stoimy bokiem do świateł scenicznych

 

Fot. Marlena Jędrzejka

Fotografia analogowa- mocne, popołudniowe słońce rozproszone przez gęste korony drzew i krzewów dookoła obiektu fotografowanego; materiał światłoczuły nieznanego pochodzenia, mocno przeterminowany. Efekt nieoczekiwany, ale pozytywnie zaskoczył autorkę fotografii.

Światło może być słabe, może byś silne, może być oplecione cieniem; będzie zaglądać, atakować, tańczyć, osnuwać, odbijać się od przedmiotów i tworzyć przeróżne kompozycje- korzystajcie z tego:

 

Fot. Marlena Jędrzejka

Światło tańczące w kroplach szronu odbija się w szkle obiektywu; szalona choreografia barwnych refleksów daje niepowtarzalne efekty. Obserwujcie światło, patrzcie na powierzchnię, na której się odbija, zobaczcie jak zachowuje się obiektyw waszego aparatu.

 

Fot. Marlena Jędrzejka

To nie grafika, ani jakiekolwiek próby manipulacji w programie graficznym; to także dzieło szalonego artysty- światła    - obiektem fotografowanym jest źdźbło trawy i pręcik jakiegoś kwiatu.

 

Fot. Marlena Jędrzejka

"Autoportret"; słabe światło dzienne padające z niedużego okna znajdującego się naprzeciwko modelki, pod oknem stare, kryształowe lustro, zaś sfotografowane zostało odbicie lustrzane.

Światło budzi różne emocje i nastroje, czasem bardzo skrajne:

 

Fot. Marlena Jędrzejka

Jasny, słoneczny dzień, wbudowana lampa błyskowa w akcji- Pisaura Mirabilis (darownik przedziwny) ucieka w gęstwinę drobnych liści- czy jego widok budzi w Was grozę?

Tak jak malarz do operowania światłem używa odpowiednio dobranego przez siebie zestawu pędzli, tak fotograf operuje obiektywami. Wykorzystajcie zatem do sfotografowania tej samej sceny przynajmniej dwa różne obiektywy, najlepiej używając tej samej ogniskowej- detale,  kolory, plastyka obrazu, będą się różniły. Jeden obraz może być mniej atrakcyjny od drugiego. Światło musi mieć zatem sprzymierzeńca w szkle. Zachwycający bokeh czy ciekawy blur, to często niepowtarzalne efekty takiej współpracy. Podobną analizę możecie wykonać korzystając z dwóch różnych aparatów o niewymiennej optyce.

 

Fot. Marlena Jędrzejka

Światło w dobrej komitywie z Carl Zeiss Jena 135mm, f2.8

Jeśli nie znacie światła, podejdźcie do niego, po prostu....  

Przyglądajcie mu się, dopóki wasze zmysły nie zaczną wyraźnie czuć jego smaku i widoku. Dokumentujcie je w obiektywie, zastanówcie się w jaki sposób światło może wam pomóc wyrazić emocje i  postrzeganie świata, który rejestrujecie na matrycy. Sfotografujcie to samo, ale w różnym świetle i porównajcie. Zobaczcie jak będzie zmieniało się znaczenie i wasz odbiór obrazu. Cierpliwość, wyobraźnia i znajomość materii oraz umiejętność obserwacji, pozwolą wam stworzyć prawdziwe brylanty:

 

Fot. Magdalena Wasiczek

To Magia ? Nie, to Światło w rękach Artysty.

Jeśli zaprzyjaźnicie się z tym narzędziem, w swej wdzięczności może dla was wiele zrobić. Nie ma światła, które jest złe- może być tylko niewłaściwie lub niewystarczająco wykorzystane. Często nie ma wyboru, jeśli chodzi o światło, w kórym dane jest nam zrobić zdjęcie. Bywa jednak, że wystarczy dobry pomysł, żeby uczynić z niego pożytek... albo przechytrzyć je. I w tym drugim celu polecam eksperymentowanie z blendami, dyfuzorami (mogą to być zwykłe białe kartki papieru czy kalka techniczna), niezłe są także efekty pracy z lusterkami czy latarką. A może dyfuzor z wyciętym wzorkiem?  To naprawdę duże pole do popisu dla wyobraźni.

W waszej przygodzie ze światłem, pamiętajcie też o istnieniu cienia- Światło i Cień, to nierozerwalny tandem, o czym wiedzieli i wiedzą najznamienitsi twórcy:

" Nie bój się cieni. One świadczą o tym, że gdzieś znajduje się światło".

                                                                               Oscar Wilde

 

Fot. Justyna Deryng

"Komnata Witolda"

 

Techniki można się nauczyć, ale światło trzeba znaleźć. Ja fotografując, staram się dostrzec światło i wykorzystać je w podkreśleniu tego, co chcę przekazać. Zatem życzę Nam Wszystkim udanych poszukiwań.

Serdecznie dziękuję Magdalenie Wasiczek, Justynie Deryng i Krzysztofowi Browko, za zgodę na publikacje fotografii w niniejszym artykule.